Η Αθήνα πέθανε, ζήτω η νέα Αθήνα

athina7-thumb-large

Φωτογραφία: Βαγγέλης Ζαβός

Απαντήσεις σε ερωτήσεις του Άθω Δημουλά

Αποσπάσματα δημοσιεύτηκαν στην Καθημερινή (25/9/2016)

Παρατηρούμε ότι η νέα γενιά δείχνει μια προτίμηση (τόσο ως τόπο διαμονής όσο και ως τόπο διασκέδασης) σε γειτονιές με έντονο τον παλιό αστικό χαρακτήρα: από τη μόδα του Γκαζιού περάσαμε στο Παγκράτι, το Μετς, το Κουκάκι. Συμφωνείτε; Πού το αποδίδετε;

Οι παλιές συνοικίες του αθηναϊκού κέντρου, οι περιοχές δηλαδή όπου κατοικούσαν οι Αθηναίοι μέχρι τον πόλεμο, διαθέτουν ιδιαίτερο αστικό χαρακτήρα που τις διαφοροποιεί από τα νεότερα προάστια. Ο χαρακτήρας αυτός διαμορφώνεται από την αρχιτεκτονική, την ανάμιξη των χρήσεων και τη νέα ανθρωπογεωγραφία της πόλης. Στο τόξο των συνοικιών κάτω από τον Λυκαβηττό, από το Παγκράτι έως τα Πατήσια, η αρχιτεκτονική ταυτότητα της Αθήνας καθορίζεται από τις μοντέρνες πολυκατοικίες του μεσοπολέμου, αλλά και τις μεταπολεμικές πολυκατοικίες της αντιπαροχής και τα μεταπολεμικά κτήρια γραφείων που μπορεί να έχουν κατηγορηθεί στο παρελθόν αλλά όσο περνάει ο χρόνος καταξιώνονται ως βασικά συστατικά της εικόνας της πόλης. Η ανάμιξη των χρήσεων, δηλαδή της κατοικίας, της εργασίας, του εμπορίου και της αναψυχής στο μεγαλύτερο μέρος του αθηναϊκού κέντρου, συμβάλει στον περιορισμό των μετακινήσεων και τη δημιουργία ενός ζωντανού, φιλόξενου και ασφαλούς περιβάλλοντος καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και του χρόνου. Τέλος, η νέα, σύνθετη ανθρωπογεωγραφία της πόλης συνθέτει ένα ετερογενές κοινωνικό περιβάλλον με μητροπολιτικά χαρακτηριστικά το οποίο προσελκύει τους νεότερους κατοίκους της Αθήνας, ειδικά μάλιστα όσους έχουν εμπειρίες από ανάλογα κέντρα του εξωτερικού. Ήδη από τα χρόνια της Ολυμπιακής προετοιμασίας, οι παραπάνω συνθήκες έχουν καταστήσει το κέντρο της πόλης ως ένα δημοφιλή χώρο κατοικίας και αναψυχής. Το φαινόμενο αυτό αφορά περισσότερο τη νέα γενιά Αθηναίων, καθώς οι νέοι αφουγκράζονται ταχύτερα τις νέες συνθήκες αλλά και επειδή επηρεάζονται λιγότερο από λειτουργικά προβλήματα των κεντρικών περιοχών, όπως πχ η δυσκολία χρήσης αυτοκινήτου.

Υπάρχει κάποιο αποτύπωμα στην πόλη από την απότομη άνοδο (και πτώση) γειτονιών που ξαφνικά γέμισαν με μπαράκια, εστιατόρια και καφέ (πχ Πετράλωνα, Μεταξουργείο κ.ά.); Πώς διαμορφώνουν αυτές οι μόδες την εικόνα της Αθήνας;

Η ήπια ανάμιξη των βασικών χρήσεων, δηλαδή της κατοικίας, της εργασίας, του εμπορίου και της αναψυχής, λειτουργεί προς όφελος της καθημερινότητας των πολιτών. Ο περιορισμός των αναγκών μετακίνησης, αλλά και η αίσθηση ασφάλειας που δημιουργεί η συνεχής παρουσία κόσμου καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ώρου και της εβδομάδας σε μια περιοχή, εξασφαλίζουν καλύτερη ποιότητα ζωής. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο όταν ανατρέπονται οι ισορροπίες στη λειτουργία και την οικονομία της πόλης. Όταν δηλαδή η άνοδος της αξίας της γης οδηγεί στον εκτοπισμό των παλαιών κατοίκων ή επαγγελματιών, όπως συνέβη παλαιότερα στον Ψυρρή. Ή όταν η όχληση από την εισβολή της διασκέδασης καθιστά προβληματική τη διατήρηση άλλων λειτουργιών, όπως συνέβη παλαιότερα στο Γκάζι αλλά και σήμερα στην πλατεία Αγίας Ειρήνης. Η ανεξέλεγκτη συγκέντρωση δραστηριοτήτων αναψυχής ενεργεί σε βάρος μιας αναπτυσσόμενης περιοχής. Σε πρώτη φάση η κυριαρχία της μαζικής διασκέδασης λειτουργεί απωθητικά για τους παλαιούς κατοίκους και εργαζόμενους. Σύντομα ακολουθεί και η απομάκρυνση των πρώτων επισκεπτών των χώρων διασκέδασης που αποθαρρύνονται από τη μαζικοποίηση της περιοχής και την εγκαταλείπουν για κάποια άλλη, διαμορφώνοντας με τον τρόπο αυτό τις νέες τάσεις της πόλης.

Υπάρχουν αισθητικές, στιλιστικές και αρχιτεκτονικές ομοιότητες στα μαγαζιά που ανοίγουν τα τελευταία χρόνια στο κέντρο και την ευρύτερή περιοχή του κέντρου; Έχει διαμορφωθεί στα χρόνια της κρίσης ένας κοινός χαρακτήρας ή πιστεύετε ότι όπου συμβαίνει αυτό είναι συγκυριακό και ότι η πόλη ψάχνει την ταυτότητά της;

Εδώ και αρκετά χρόνια η αθηναϊκή κοινωνία έχει χάσει την ομοιογένεια που χαρακτήριζε τη μεταπολεμική περίοδο έως τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Σήμερα ο πληθυσμός της πόλης περιλαμβάνει διαφορετικές ομάδες με ετερογενείς καταβολές και αισθητικές προτιμήσεις. Η Αθήνα αποκτά μητροπολιτικά χαρακτηριστικά καθώς ο άλλοτε ομοιογενής αστικός χώρος διαχωρίζεται σε περιοχές που είναι ελκυστικές για διαφορετικές κοινωνικές ομάδες. Οι αλλαγές πλέον δεν αφορούν μόνον τις τάσεις που αναπτύσσονται στον ελληνικό πληθυσμό, αλλά και τους μετανάστες και τη μικρή αλλά δυναμική ομάδα καλλιτεχνών και διανοουμένων του εξωτερικού που επιλέγουν την Αθήνα ως μόνιμο τόπο κατοικίας και εργασίας τους. Αφορά ακόμη την εξέλιξη του τουρισμού στα χρόνια του Airbnb και τους νέους επισκέπτες που πλέον δεν αντιλαμβάνονται την Αθήνα μόνον ως αρχαιολογικό χώρο ή πέρασμα στα νησιά του Αιγαίου, αλλά και ως μια σύγχρονη δυναμική πόλη. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, δεν θα είχε νόημα να αναζητήσουμε μια ενιαία ταυτότητα ανάμεσα σε περιοχές αναψυχής με διαφορετική αστική κουλτούρα όπως το Παγκράτι, τα Εξάρχεια ή το Μοναστηράκι. Άλλωστε οι διαφορές και οι αντιφάσεις ανάμεσα στις παραπάνω περιοχές είναι εν τέλει αυτές που καθιστούν ενδιαφέρουσα την πόλη. Από την άλλη πλευρά δεν μπορούμε να αγνοήσουμε συγκεκριμένα τοπικά χαρακτηριστικά, όπως το κλίμα και τον «υπαίθριο βίο», την ιδιότυπη αθηναϊκή παραδοσιακή και μοντέρνα αρχιτεκτονική και τα ιδιαίτερα συστατικά της, όπως τις παλιές αυλές, τις κεντρικές στοές ή τη θέα από τις ταράτσες, που αναδεικνύονται με ευρηματικό τρόπο από τους νεότερους designers και λειτουργούν εν τέλει συνεκτικά στη συγκρότηση μιας νέας «αθηναϊκότητας».

Leave Your Comment


− 8 = one

 
Powered by Wordpress. Design by Bingo - The Web Design Experts.